| نویسندگان | سارا ترابی، محمدعلی طاهری، فرید سمسارها، آیدین حمیدی، مبشر حسین، میرسعید مقدم‌پور، فریبا محمدی‌فرد |
| تاریخ انتشار | ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ (۹ فوریه ۲۰۲۶) |
| مجله | Plant Signaling & Behavior (سیگنال‌دهی و رفتار گیاهی) |
| جلد | ۲۱ (شماره‌ی ۱)، مقاله‌ی ۲۶۲۷۰۳۴ |
| ناشر | Taylor & Francis (دسترسی آزاد) |
| DOI | 10.1080/15592324.2026.2627034 |
| نمایه‌شده در | PMC12893695 · PMID 41660784 |
چکیده:
آیا گیاهان از شعور یا ویژگی‌های ذهن‌مانند برخوردارند، موضوعی محل بحث است. این پژوهش این فرضیه را آزمود که میدان‌های شعوری (ط) غیرفرکانسی ممکن است بر پاسخ‌های گیاهان اثر بگذارند. در دو آزمایش کاملاً تصادفی، میدان شعوری فرادرمانی (T1) و میدان شارژ شعوری (ط) (T2) روی گندم (Triticum aestivum رقم بهار) تحت تنش خشکی به کار رفت. در آزمایش اول، بذرها به‌مدت ۸ روز در معرض خشکی القاشده با پلی‌اتیلن‌گلیکول (PEG) در سطوح صفر، منفی ۰٫۶ و منفی ۱٫۲ مگاپاسکال قرار گرفتند، با میدان T1 یا T2 و بدون آن‌ها، تا جوانه‌زنی و رشد اولیه ارزیابی شود. در آزمایش دوم، نهال‌های گلدانی با قطع آبیاری سه هفته خشکی دیدند و رشد، کلروفیل، کاروتنوئید، پروتئین کل و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز (SOD) اندازه‌گیری شد. خشکی شدید جوانه‌زنی نهایی و میانگین جوانه‌زنی روزانه را حدود ۴۰٪ کاهش داد و میدان T2 هر دو را به‌طور معناداری بهبود داد. در منفی ۰٫۶ مگاپاسکال، طول ساقه و ریشه به‌ترتیب حدود ۷۰٪ و ۴۶٪ افزایش یافت و افزایش در میدان T2 بیشتر بود. بدون تنش نیز میدان T2 رشد و بنیه‌ی گیاهچه را به‌طور چشمگیری افزایش داد: وزن خشک ریشه و ساقه ۲ تا ۳ برابر و شاخص‌های بنیه‌ی گیاهچه ۳ تا ۴ برابر شاهد بود. در آزمایش گلدانی، میدان T2 طول ساقه را حدود ۲۵٪ و محتوای کلروفیل و کاروتنوئید را حدود ۶۰٪ افزایش داد، میدان T1 محتوای پروتئین را حدود ۲۵٪ بالا برد و هر دو میدان فعالیت ویژه‌ی SOD را حدود ۵۰٪ افزایش دادند. نویسندگان نتیجه می‌گیرند که T1 و T2 جوانه‌زنی، رشد و صفات بیوشیمیایی را بهبود دادند و ممکن است به کاهش اثر تنش خشکی در گندم کمک کنند.
کلمات کلیدی: میدان شعوری (ط)، تنش خشکی، گندم، رشد، سوپراکسید دیسموتاز، رنگیزه‌ها